Temcit pilavı, en temel anlamıyla pirinç pilavıdır. Bu pilavı temcit pilavı yapan temel özellik ise hazırlanma şekli değil, daha önce pişirilmiş pilavın sahur vaktinde yeniden ısıtılarak sofraya getirilmesidir.
Geçmişte Ramazan ayında yemek hazırlığının zaman alması nedeniyle önceden hazırlanan pilavın farklı öğünlerde tüketildiği, iftardan kalan pilavın da sahurda yeniden ısıtıldığı aktarılıyor.
'Temcit' kelimesi ise üç aylar olarak bilinen Recep, Şaban ve Ramazan aylarında sabah ezanlarından sonra minarelerden okunan Arapça duayı ifade ediyor. Pilava bu ismin verilmesinin, söz konusu yemeğin Ramazan aylarında sahur sofralarında sıkça yer almasından kaynaklandığı belirtiliyor.
Türk Dil Kurumu'nun tanımına göre de temcit pilavı, iftar yemeğinden artan ve sahurda yeniden ısıtılan pilav olarak ifade ediliyor.
Deyimin ortaya çıkış hikayesi
'Temcit pilavı gibi ısıtıp ısıtıp öne sürmek' deyiminin ortaya çıkışının da sahur geleneğiyle bağlantılı olduğu anlatılıyor.
Rivayete göre geçmişte sahur vaktinde camilerden temcit duası okunur, bu sesi duyan insanlar uykularından kalkarak sahur hazırlığına başlardı. Sofralarda ise çoğunlukla iftardan kalan yemekler ve pilav yeniden ısıtılarak tüketilirdi.
Aynı pilavın tekrar tekrar ısıtılarak sofraya getirilmesi, zamanla bir konunun veya sözün sürekli gündeme getirilmesini anlatan deyime dönüşmüştür.
Günlük hayatta nasıl kullanılıyor?
Bir konunun sürekli tekrarlanması, daha önce konuşulmuş bir meselenin yeniden gündeme getirilmesi veya aynı şeyin tekrar tekrar insanların karşısına çıkarılması durumunda 'temcit pilavı gibi ısıtıp ısıtıp öne sürmek' deyimi kullanılıyor.
Bu nedenle bir kişinin aynı konunun tekrar tekrar gündeme getirilmesinden duyduğu rahatsızlığı ifade etmek için 'Temcit pilavı gibi ısıtıp ısıtıp önüme koyma!' şeklinde konuşması mümkün.
Deyim, geçmişteki Ramazan ve sahur geleneğinden günümüzün günlük konuşma diline kadar ulaşan kültürel ifadeler arasında yer alıyor.