Bu alanlarda yapılacak her türlü yapılaşma ve değişiklik, alanın niteliğine ve koruma derecesine göre belirlenen kurallara tabi tutuluyor.
Fransızca "site" kelimesinden türeyen sit kavramı; doğal varlıklar ile insan eliyle oluşturulan tarihî ve kültürel yapıların bir arada bulunduğu, korunması gereken çevreleri kapsıyor. Geçmişten günümüze ulaşan kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması açısından sit alanları büyük önem taşıyor.
Sit alanı türleri
Sit alanları sahip oldukları özelliklere göre dört ana gruba ayrılıyor.
Doğal sit alanları
Jeolojik dönemlerden günümüze ulaşan, yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan doğal oluşumların yer aldığı alanlardır.
-
Birinci derece doğal sit alanları, evrensel değere sahip, çok özel ve nadir doğal alanlardır.
-
İkinci derece doğal sit alanları, koruma esas olmakla birlikte belirli şartlar altında sınırlı kullanıma izin verilen bölgelerdir.
-
Üçüncü derece doğal sit alanları ise doğal yapının korunması şartıyla, kurul kararlarına bağlı olarak sınırlı imar uygulamalarının mümkün olabildiği alanlardır.
Arkeolojik sit alanları
Eski uygarlıklara ait yerleşimler, kalıntılar ve kültürel miras unsurlarının bulunduğu alanlardır.
-
Birinci derece arkeolojik sit alanlarında yalnızca bilimsel araştırma ve kazı çalışmalarına izin verilir.
-
İkinci derece arkeolojik sit alanlarında koruma ön plandadır ve yapılaşmaya izin verilmez.
-
Üçüncü derece arkeolojik sit alanlarında ise Koruma Kurulu'nun uygun görmesi halinde belirli düzenlemeler yapılabilir.
Kentsel sit alanları
Tarihî, mimari ve estetik değeri bulunan yapıların, sokakların, bahçelerin, surların ve yerleşim dokusunun bütün olarak korunmasını amaçlayan alanlardır.
Tarihi sit alanları
Milli, askerî veya manevi değeri bulunan, tarihî kimliğiyle öne çıkan ve doğal yapısı korunarak gelecek kuşaklara aktarılması hedeflenen alanlardır.
Sit alanı dereceleri ne anlama geliyor?
Sit alanlarında uygulanacak kurallar, alanın koruma derecesine göre değişiyor.
Birinci derece sit alanlarında bilimsel çalışmalar dışında herhangi bir yapılaşmaya veya değişikliğe izin verilmiyor. Bu alanlarda izinsiz en küçük müdahale dahi yapılamıyor. Taşınmaz sahipleri, belirli şartlar altında Hazine taşınmazlarıyla takas (trampa) başvurusunda bulunabiliyor.
İkinci derece sit alanlarında kullanım, ilgili Koruma Kurulu'nun belirlediği şartlara göre mümkün olabiliyor. Arkeolojik sit alanlarında yapılaşma yasakken, doğal sit alanlarında belirli koşullarla bazı turizm faaliyetlerine izin verilebiliyor.
Üçüncü derece sit alanlarında ise Koruma Kurulu'nun onayı doğrultusunda, alanın doğal ve kültürel özelliklerine zarar vermeyecek şekilde sınırlı yapılaşma ve düzenleme yapılabiliyor.
Sit alanlarında yapılacak tüm uygulamalarda temel amaç; doğal, tarihî ve kültürel mirası koruyarak gelecek nesillere eksiksiz şekilde aktarılmasını sağlamak.
