Bir dönem mutfakların vazgeçilmezleri arasında yer alan bakır kapların yeniden kullanılabilir hale getirilmesini sağlayan kalaycılık, gelişen teknoloji ve değişen mutfak alışkanlıkları nedeniyle giderek unutuluyor.
Van'da mesleğin son temsilcilerinden olan İzzettin Şahin ise tüm zorluklarına rağmen yaklaşık 25 yıldır kalaycılık yaparak mesleği gelecek nesillere taşımaya çalışıyor.
'Hem sıkıntılı hem de zor bir meslek'
Kalaycılık mesleğini kendi çabalarıyla öğrendiğini anlatan Şahin, mesleğe merakının başka bir ustayı izleyerek başladığını söyledi. Deneme-yanılma yöntemiyle işi öğrendiğini belirten Şahin, yaşadığı zorlukları şöyle anlattı:
"Kalaycımız vardı, Allah rahmet eylesin. Bakırları ona götürüyordum. Hem minnet ediyordu hem de parasını alıyordu. Ben de kızdım ve kendim bu işe başladım. Bir tavayı belki 50 kere deneme-yanılma yöntemiyle yaptım, ta ki başarıncaya kadar. Herkesin yapabileceği bir iş değil, herkes bu işi yapamaz. Hem sıkıntılı hem de zor bir meslek. Yaparken kolumu ve elimi birçok yerinden yaktım, yaralandım."
Kalaylı bakırın özelliğini anlattı
Kalaylanmamış bakırın insan sağlığı açısından tehlikeli olabileceğini belirten Şahin, kalaylı bakırın ise yemek ve çayda farklı bir lezzet sunduğunu ifade etti.
Şahin, kalaylı bakırın yüksek ısıya fazla ihtiyaç duymadığını belirterek, "Kalay yapılmamış bakır tehlikelidir tabii, insanı zehirleyebilir. Ama kalaylı bakırın tadı da başkadır. Gerek yemeği gerekse çayı çok güzel olur. Çok sağlıklı bir üründür bu kalay. Kalaylı bakır çok fazla ısı da istemiyor" dedi.
Çırak yetiştirme konusunda da sıkıntı yaşandığını dile getiren Şahin, mesleğin zorluğu nedeniyle gençlerin kalaycılığa ilgi göstermediğini söyledi.
Bir bakır tabağın kalaylanması 15 dakika sürüyor
Bakır kapların kalaylanmadan önce zahmetli bir temizlik sürecinden geçirildiğini anlatan Şahin, özellikle eski, kirli ve yağlı kapların önce özel bir ilaçla temizlendiğini belirtti.
Şahin, işlem hakkında şu bilgileri verdi:
"Bize getirilen bir bakır eğer eskimişse, kirliyse veya yağlıysa onun bir ilacı var. İlaca koyuyoruz ve bir iki saat ilaçta kalıyor. Ondan sonra bir tel fırça yardımıyla kirini alıyoruz, temizliyoruz. Daha sonra kalaylama işlemine geçiyoruz. Kalayladıktan sonra zaten işlem tamamlanıyor. Normalde bir tabak yaklaşık 15 dakikamızı alıyor."
Yaklaşık 25 yıldır sürdürdüğü mesleğiyle bakır kapları yeniden kullanıma kazandıran Şahin, unutulmaya yüz tutan kalaycılığın kentteki son temsilcileri arasında yer alıyor.
