Uyku apnesi yaşayan kişiler gece boyunca farkında olmadan defalarca uyanabilir. Bu durum uyku kalitesini bozarak ertesi gün yorgunluk, halsizlik ve gündüz uykululuğuna yol açabilir.
Tedavi edilmeyen uyku apnesinin yüksek tansiyon, kalp hastalıkları, inme ve Tip 2 diyabet gibi sağlık sorunlarıyla ilişkili olabileceği belirtiliyor.
Uyku apnesinin nedenleri
Uyku apnesi, nedenlerine göre santral, obstrüktif ve karma tip olmak üzere üç grupta değerlendirilir.
Santral uyku apnesinde beynin solunum kaslarına nefes alma komutu vermemesi sonucu solunum durur. Obstrüktif uyku apnesinde ise üst solunum yollarının daralması veya kapanması nedeniyle nefes alıp verme engellenir.
Büyümüş bademcikler, yumuşak damak sarkması, geniz eti, aşırı kilo ve üst solunum yollarındaki bazı yapısal sorunlar tıkayıcı uyku apnesine neden olabilir. Ayrıca bazı ilaçlar, madde kullanımı ve başka uyku bozuklukları da risk oluşturabilir.
Obstrüktif uyku apnesi erkeklerde daha sık görülürken, kadınlarda özellikle menopoz döneminde ortaya çıkma ihtimali artabilir.
Uyku apnesinin belirtileri
Uyku apnesinin en önemli belirtilerinden biri uykuda solunumun durmasıdır. Ancak kişi çoğu zaman kendi solunumunun durduğunu fark etmez. Yakınları tarafından fark edilen yüksek sesli horlama da önemli bir işaret olabilir.
Başlıca belirtiler arasında şunlar yer alır:
-
Gündüz uykululuk ve yorgunluk
-
Sabah baş ağrısı
-
Yüksek sesli horlama
-
Ağız kuruluğu ve boğaz ağrısı
-
Sinirlilik
-
Konsantrasyon güçlüğü
-
Hafıza sorunları
-
Yüksek tansiyon
-
Kalp ritim bozuklukları
Yeterli süre uyumasına rağmen sürekli yorgun uyanan ve gün içerisinde uyku hali yaşayan kişilerin uyku apnesi açısından değerlendirilmesi önem taşıyor.
Uyku apnesi nasıl teşhis edilir?
Uzun süredir devam eden uyku sorunlarında doktora başvurulması gerekiyor. Hekim, hastanın tıbbi öyküsünü değerlendirdikten ve fizik muayene yaptıktan sonra gerekli görürse uyku testi isteyebilir.
Uyku apnesinin tanısında en sık kullanılan yöntemlerden biri polisomnografidir. Uyku laboratuvarında veya uygun hastalarda ev ortamında gerçekleştirilebilen bu testte, uyku sırasında solunum, oksijen seviyesi ve diğer bazı vücut fonksiyonları takip edilir.
Apne, uyku sırasında solunumun tamamen durması; hipoapne ise solunumun azalması anlamına gelir. Test sonuçları, hastalığın bulunup bulunmadığının ve türünün belirlenmesine yardımcı olur.
Uyku apnesi nasıl tedavi edilir?
Tedavi, uyku apnesinin türüne ve şiddetine göre belirlenir. En yaygın tedavi yöntemlerinden biri CPAP cihazıdır. Maske aracılığıyla sürekli pozitif hava basıncı sağlayan cihaz, uyku sırasında hava yollarının açık kalmasına yardımcı olur.
Bunun yanında yaşam tarzı değişiklikleri de tedavinin önemli bir parçasıdır. Kilo kontrolünün sağlanması, düzenli egzersiz yapılması, sigaranın bırakılması, uyku öncesinde ağır yemeklerden kaçınılması ve yan pozisyonda uyunması önerilebilir.
Bazı hastalarda hava yolunu açık tutmak amacıyla diş hekimi tarafından özel ağız içi aparatlar hazırlanabilir. Hava yolunu daraltan geniz eti veya diğer dokuların bulunduğu ve uygun tedavilere yanıt alınamayan bazı hastalarda ise cerrahi yöntemler değerlendirilebilir.
Uyku apnesi belirtileri bulunan kişilerin kendi kendine tedavi uygulamak yerine bir sağlık kuruluşuna başvurarak uzman değerlendirmesi alması önem taşıyor.
