Kelime, Latince mobile vulgus ve İngilizce mob (saldırmak, rahatsız etmek) sözcüklerinden türemiştir. Günümüzde en çok iş yerlerinde görülen psikolojik şiddet türlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Mobbingin tarihçesi
"Mobbing" kavramı ilk olarak çocuklar arasındaki zorbalık davranışlarını tanımlamak için kullanılmıştır. Daha sonra yapılan araştırmalar, benzer davranışların iş yerlerinde de yaşandığını ortaya koymuştur.
İş hayatında mobbing, bir çalışanı yıldırmak, itibarsızlaştırmak, yalnızlaştırmak veya işten ayrılmaya zorlamak amacıyla gerçekleştirilen davranışları ifade eder.
Mobbing hedefi kimler olur?
Uzmanlara göre mobbingin hedefi çoğu zaman:
-
Başarılı ve üretken çalışanlar
-
Yetkin ve tecrübeli kişiler
-
Farklı fikirler ortaya koyan çalışanlar
-
İş yerinde dikkat çeken ve öne çıkan kişiler
olabilmektedir.
Mobbing genellikle üstten asta doğru uygulanırken, bazı durumlarda çalışanlar arasında veya asttan üste doğru da görülebilir.
Mobbing türleri nelerdir?
İş yerlerinde görülen yaygın mobbing davranışları şunlardır:
-
Çalışan hakkında asılsız söylentiler yaymak
-
Sürekli eleştirmek ve suçlamak
-
Konuşurken sözünü kesmek
-
Görmezden gelmek ve yok saymak
-
Sosyal olarak dışlamak
-
İşini yapmasını zorlaştırmak
-
Yetkisi dışındaki işleri vermek
-
Başarılarını küçümsemek
-
İş performansını sabote etmek
-
Çalışanı işten ayrılmaya zorlamak
Mobbingin etkileri nelerdir?
Psikolojik taciz, çalışanların hem ruh sağlığını hem de iş performansını olumsuz etkileyebilir.
Başlıca etkileri şunlardır:
-
Motivasyon kaybı
-
İşe karşı isteksizlik
-
Kaygı ve stres artışı
-
Özgüven kaybı
-
Dikkat ve odaklanma sorunları
-
İş arkadaşlarına karşı güvensizlik
-
Verimlilik düşüşü
-
Tükenmişlik hissi
Uzun süre devam eden mobbing, kişinin iş yaşamı kadar sosyal ve aile hayatını da olumsuz etkileyebilir.
Ters mobbing nedir?
"Ters mobbing" veya "reverse mobbing", bir çalışanın ya da çalışan grubunun yöneticisine psikolojik baskı uygulaması durumudur.
Ters mobbing örnekleri arasında:
-
Talimatlara kasıtlı olarak uymamak
-
Bilgi saklamak
-
İşleri bilinçli şekilde aksatmak
-
Yöneticiyi itibarsızlaştıracak söylentiler yaymak
-
Sabotaj niteliğinde davranışlarda bulunmak
yer alabilir.
Mobbinge uğramak ne demektir?
Mobbinge uğramak; kişinin iş yerinde veya bulunduğu çalışma ortamında sürekli olarak baskı görmesi, dışlanması, aşağılanması ya da psikolojik olarak yıpratılması anlamına gelir. Tek seferlik bir tartışma veya anlaşmazlık genellikle mobbing sayılmaz. Mobbingden söz edebilmek için davranışların sistematik, tekrarlayan ve yıldırma amacı taşıyan bir nitelikte olması gerekir.