Malazgirt İlçesi, Muş iline bağlı olup, yüzölçümü 1534 km²'dir. İlçe, Muş'a 137 km uzaklıkta yer almaktadır ve Muş ilinin en uzak ilçesidir. Doğu Anadolu Bölgesi'nde, Van Gölü'nün kuzeyinde konumlanmıştır. İran ile Türkiye arasındaki gümrük kapısı olan Kapıköy'e 156 km uzaklıktadır ve Doğubayazıt-Bakü yolu üzerinde yer alır. Aynı şekilde Gürbulak sınır kapısına da 156 km uzaklıktadır. Ahlat ilçesi ile arasındaki mesafe 34 km'dir ve bu iki ilçe arasındaki tarihi, ticari ve kültürel ilişkiler oldukça gelişmiştir. Ayrıca, Bulanık ve Patnos ilçelerine de yakındır.
Malazgirt, kuzeyinden geçen Murat Nehri'nin bir kolunun bulunduğu bir ilçedir. Bu nedenle Malazgirt, Murat Nehri havzası içerisindedir.
Malazgirt Ovası
Jeolojik tarih boyunca meydana gelen tektonik kırılmalar ve yer yer yaşanan küçük deprem etkileri, geniş tabanlı Malazgirt Ovası'nın oluşmasına neden olmuştur. İlçenin güney kısmını çevreleyen bu ova, yüksek bir plato görünümüne sahiptir. Zaman içinde, hem Süphan Dağı'nın hem de eteklerinde bulunan küçük volkanların lavları ve yer yer kaya yığınları ile kaplanmıştır.
Etimoloji
Malazgirt'in etimolojisi üzerine farklı görüşler bulunmaktadır. Ermeni tarihçi Horenli Musa'ya göre, Malazgirt, Ermenilerin atası olan Hayk'ın oğullarından Manaz tarafından kurulmuştur. Ancak başka bir görüşe göre, Urartular döneminde Menuas adlı bir kralın bu bölgede bir şehir kurduğu ve Malazgirt adının bu kralın adından geldiği düşünülmektedir. Arap kaynaklarında ise Manazcird olarak geçerken Ortaçağ Bizans kaynaklarında Manazkert olarak adlandırılmıştır. Daha sonra ise ismi Malazgirt olarak değiştirilmiştir. Halk ise bu ismi, ilçenin kalesinden türeterek "Kelê" olarak kullanmıştır.
Tarihçe
Malazgirt ve çevresi tarih boyunca birçok farklı medeniyetin egemenliğinde kalmıştır. Bu medeniyetler arasında Asurlular, Hasaniler, Urartular, İskitler, Ermeniler, Gürcüler, Medler, Persler, Roma, Partlar, Sasani, Bizans, Emeviler, Abbasiler, Selçuklular, Ahlatşahlar, Anadolu Selçukluları, Moğollar, İlhanlılar, Karakoyunlular, Akkoyunlular, Timur, Eyyubiler, Osmanlılar ve Safeviler bulunmaktadır.
Malazgirt tarihinde önemli bir dönüm noktası, 1071'de Selçuklu Sultanı Alparslan'ın Malazgirt'te Bizanslıları yenerek kazandığı zaferdir. Bu zafer, hem Türk birlikteliği için hem de Malazgirt tarihi için büyük bir öneme sahiptir.
1929'da Muş'un tekrar il olması sonucunda Malazgirt ilçesi Muş'a bağlanmış, ancak 4 Ocak 1936'da yeniden Muş'a bağlanmıştır.
