Genellikle akasya ve okaliptüs gibi sert ağaçlardan yapılan bumerangların boyu 40-90 santimetre arasında değişiyor.
Bazı bumeranglar fırlatıldığı yönde ilerlerken, bazıları ise havada dairevi bir yörünge çizerek fırlatıldığı noktaya geri dönebiliyor. Günümüzde Avustralya ve ABD'de spor amacıyla da kullanılan bumerang, aerodinamik yapısı ve dönme hareketi sayesinde havada dengeli şekilde ilerliyor.
Bumerang nasıl geri dönüyor?
Bumerang döndürülerek fırlatıldığında kendi ekseni etrafında pervane gibi dönüyor. Sahip olduğu aerodinamik şekil nedeniyle havada kaldırma kuvveti oluşuyor.
Geri dönen bumeranglarda, fırlatma sırasında dönme düzlemi dik eksene göre hafif eğimli tutuluyor. Sağ elle fırlatılan bumeranglarda bu eğim genellikle sağ tarafa doğru oluyor. Bumerang havada ilerlerken aynı zamanda döndüğü için üst ve alt kısımlarının havaya göre hızları birbirinden farklılaşıyor.
Üst kısımda oluşan daha yüksek izafi hız, burada daha fazla kaldırma kuvveti meydana getiriyor. Bu kuvvet, bumerangın dönme düzlemini değiştirmeye çalışırken, dönme hareketinin oluşturduğu etki bumerangın doğrudan devrilmesini engelliyor.
Böylece bumerangın yönü sürekli değişiyor ve havada dairevi bir yörünge çizerek başlangıç noktasına doğru geri dönüyor.
Kelime kökeni
"Bumerang" sözcüğü, İngilizce "boomerang" kelimesinden Türkçeye geçmiş bulunuyor. İngilizcedeki sözcüğün, Avustralya'nın Port Jackson bölgesinde yaşayan yerlilerin dilinden alındığı ve yaklaşık 1823 yılında İngilizcede kayda geçtiği belirtiliyor.
Bumerang etkisi ne anlama gelir?
Bumerangın fırlatıldıktan sonra uygun koşullarda geri dönmesi, zamanla sosyal bilimlerde kullanılan "bumerang etkisi" kavramına da kaynaklık etti.
Bumerang etkisi, bir girişimin veya verilen bir mesajın hedeflenen sonucu ortaya çıkarmak yerine, olumsuz bir sonuçla girişimi yapan kişiye ya da kuruma geri dönmesi anlamına geliyor. Başka bir ifadeyle kişi veya kurumun başlattığı bir eylemin, beklenmedik biçimde kendisini etkilemesi "bumerang etkisi" olarak tanımlanıyor.
Toplumsal ve siyasal olaylarda bu kavram, uygulanan bir politikanın, yapılan bir girişimin veya verilen bir mesajın ters teperek ilk girişimi yapan tarafı olumsuz etkilemesini anlatmak için kullanılıyor.
Hayatın içindeki bumerang etkisi
Bumerang etkisi yalnızca toplumsal ve siyasal olaylarla sınırlı bir kavram olarak değerlendirilmiyor. Günlük yaşamda da insanların davranışlarının karşılığını farklı biçimlerde görmesi bu kavramla ilişkilendirilebiliyor.
Sevgi bekleyen bir kişinin çevresine sevgi göstermesi, saygı görmek isteyen bir kişinin başkalarına saygılı davranması veya karşısındaki insanlardan anlayış bekleyen bir kişinin kendisinin de anlayışlı olması, bu düşüncenin günlük hayattaki örnekleri arasında gösterilebilir.
Bu yaklaşımın temelinde, kişinin çevresine verdiği davranış ve mesajların bir şekilde kendisine geri dönebileceği düşüncesi bulunuyor.
Yankı hikayesiyle anlatılan mesaj
Bumerang etkisini anlatmak için sıkça kullanılan örneklerden biri de ormanda oğluyla yürüyen bir babanın yaşadığı olay üzerinden anlatılan yankı hikayesidir.
Ormanda yürürken düşen çocuk acıyla bağırıyor. Dağdan aynı sesin geri gelmesi üzerine çocuk şaşırıyor ve dağa "Sen kimsin?" diye sesleniyor. Karşılığında aynı soruyu duyuyor. Çocuk öfkeyle "Sen bir korkaksın" diye bağırdığında dağdan yine aynı sözler yankılanıyor.
Bunun üzerine baba oğluna farklı bir şey denemesini söylüyor. Dağa "Sana hayranım" ve "Sen muhteşemsin" diye seslendiğinde aynı olumlu ifadelerin geri döndüğünü gören çocuk, yaşananların nedenini anlamaya çalışıyor.
Baba ise bunun bir yankı olduğunu, ancak aynı zamanda hayatın işleyişini de anlattığını ifade ediyor. Hikayenin verdiği temel mesaj, insanın çevresine verdiği davranışların ve duyguların bir şekilde kendisine geri dönebileceği düşüncesine dayanıyor.
Bumerang etkisinin temel mesajı
Bumerang etkisi, genel anlamıyla "yaptıklarımızın sonuçları bize geri dönebilir" düşüncesini ifade ediyor. Bu nedenle bir kişiyi suçlamak, küçümsemek veya olumsuz davranışlarda bulunmak kadar; sevgi, saygı ve anlayış göstermek de kişinin sosyal çevresindeki ilişkilerini etkileyebiliyor.
Sosyal psikoloji açısından bumerang etkisi, bir davranışın veya mesajın beklenenin tersine sonuç doğurması anlamında kullanılırken, günlük hayattaki karşılığı daha geniş bir anlam taşıyor. Bu yönüyle bumerang, yalnızca bir spor aracı veya tarihî bir av aleti değil, aynı zamanda insan davranışlarının sonuçlarını anlatmak için kullanılan güçlü bir benzetme olarak da karşımıza çıkıyor.
