Raporda, bu iki riskin 2100 yılına kadar insanlığın yok oluşuna yol açabilecek senaryolar arasında yer aldığı belirtildi. Uzmanlar, gerçekleşme olasılığı düşük olsa da sonuçların felaket boyutunda olabileceğine dikkat çekti.
İnsanlığı tehdit eden 17 büyük risk
-
Yüzyılda Sağlığa Yönelik Küresel Tehditler Komisyonu tarafından hazırlanan değerlendirmede, önümüzdeki 75 yıl boyunca insan sağlığını etkileyebilecek 17 büyük risk ele alındı. Listede iklim değişikliği, hava kirliliği, salgınlar, çocuklarda yetersiz beslenme, obezite, ruh sağlığı sorunları ve uluslararası yardımlardaki azalma gibi tehditler de bulunuyor.
Komisyon uzmanları, söz konusu risklerin birbirleriyle bağlantılı olduğunu ve ayrı ayrı değil, bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini vurguladı. Uzmanlara göre bu tehditlerin etkilerini azaltmak için hâlâ gerçekçi fırsatlar bulunuyor.
Komisyonun eş başkanı ve Washington Üniversitesi Sağlık Ölçümleri ve Değerlendirme Enstitüsü Direktörü Christopher Murray, liderlerin bugün alacağı kararların gelecek nesillerin sağlığını ve refahını belirleyeceğini ifade etti.
Yapay zeka biyolojik silah riskini artırabilir
Raporda, yapay zeka araçlarının kötü niyetli kullanımının biyolojik silahların geliştirilmesine katkıda bulunabileceği uyarısı yapıldı. Uzmanlar, bu teknolojinin kötüye kullanılmasının küresel ölçekte ağır sonuçlara neden olabilecek riskler barındırdığını belirtti.
Nükleer savaşın ise yalnızca doğrudan yıkımla sınırlı kalmayabileceği ifade edildi. Böyle bir çatışmada atmosfere yayılan parçacıkların güneş ışığını engelleyebileceği, bunun da tarımsal üretimi ciddi biçimde sekteye uğratarak geniş çaplı kıtlığa yol açabileceği kaydedildi.
Lancet'te yayımlanan başyazıda da bu tür senaryoların gerçekleşmesi halinde insanlığın tamamını etkileyebilecek bir felaket yaşanabileceği uyarısında bulunuldu.
Büyük felaket tehdidi oluşturan riskler sıralandı
Komisyon, küresel tehditleri değerlendirirken hastalık, engellilik ve erken ölüm nedeniyle kaybedilebilecek sağlıklı yaşam yıllarını ölçen "engelliliğe ayarlanmış yaşam yılları" kriterini kullandı. Bir milyardan fazla sağlıklı yaşam yılı kaybına neden olma potansiyeli taşıyan riskler, "büyük felaket tehditleri" kategorisinde değerlendirildi.
Bu grupta hava kirliliği, antimikrobiyal direnç, çocuklarda yetersiz beslenme, iklim değişikliği, silahlı çatışmalar, dış yardımların azalması, alkol tüketimi, yüksek tansiyon, gelir eşitsizliği, düşük eğitim düzeyi, doğal salgınlar, obezite, ruh sağlığı sorunları, sigara kullanımı ve yaşlanmayla bağlantılı sağlık sorunları yer aldı.
Komisyon, risklerin değerlendirmeye alınmasında hem sağlıklı yaşam yıllarında büyük kayıplara yol açma potansiyelini hem de etkilerini azaltmaya yönelik çözümlerin bulunmasını esas aldı.
