Sağlık Bilimleri Üniversitesi Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Sebahattin Çelik, mide ve yemek borusu (özofagus) kanserlerinde erken tanının sağlanması amacıyla Van'da toplum tabanlı tarama çalışmalarının başlatılması çağrısında bulundu.
Hastanenin 2015-2025 yılları arasındaki endoskopi ve patoloji kayıtları incelenerek hazırlanan rapor, bölgede mide ve özofagus kanserlerinin tanı sürecine ilişkin dikkat çekici verileri ortaya koydu.
11 yıllık araştırmada çarpıcı veriler ortaya çıktı
Prof. Dr. Sebahattin Çelik tarafından hazırlanan rapor, Van Valisi Dr. Ozan Balcı'nın katkılarıyla basılı yayın haline getirildi. Çalışma, MÖCED 2. Ulusal Mide ve Özofagus Cerrahisi Kongresi'nde Türkiye'nin farklı illerinden katılan genel cerrahlara dağıtıldı.
Rapora göre, 11 yıllık dönemde Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 66 bin 380 kişiye üst gastrointestinal sistem endoskopisi yapıldı. Patoloji sonuçlarına ulaşılabilen 45 bin 264 hastanın bin 469'unda malignite tespit edildi.
Çalışmanın öne çıkan sonuçlarından biri de kanser evresi bilgisi bulunan hastaların yüzde 84,9'una lokal ileri veya metastatik evrede tanı konulması oldu.
Van ve çevresinde bölgesel tarama önerisi
Kongrede yaptığı sunumda erken tanının önemine dikkat çeken Prof. Dr. Çelik, ileri evrede teşhis edilen hasta sayısının azaltılması ve kansere bağlı ölümlerin önlenmesi için endoskopik tarama programlarının gerekliliğini değerlendirdi.
Raporda, Van ve Van Gölü Havzası'nın mide ve özofagus kanserleri açısından taşıdığı risk nedeniyle özel olarak ele alınması gerektiği vurgulandı. Türkiye genelindeki tüm yetişkin nüfusu kapsayacak bir endoskopik tarama programı için mevcut bilimsel verilerin henüz yeterli olmadığına işaret edilerek, öncelikle Van ve çevresinde toplum tabanlı bilimsel çalışmalar yapılması önerildi.
Bu kapsamda bölgede kanser sıklığının yaş ve cinsiyete göre belirlenmesi, ardından hedef nüfusu kapsayan bölgesel bir tarama pilotunun hayata geçirilmesi gerektiği ifade edildi.
Erken teşhis tedavi maliyetlerini de düşürebilir
Raporda, erken evrede teşhis edilen hastaların tedavi maliyetlerinin lokal ileri evrede tanı alan hastalara göre daha düşük olduğuna dikkat çekildi. Erken teşhisin hastaların yaşam şansını artırmasının yanı sıra sağlık harcamalarının azaltılmasına da katkı sağlayabileceği belirtildi.
Önerilen pilot çalışmada katılım oranları, endoskopi ve patoloji hizmetlerinin kapasitesi, maliyet-etkililik ve bütçe etkisinin de değerlendirilmesi gerektiği kaydedildi.
Raporda ayrıca meme, rahim ağzı ve kalın bağırsak kanserlerinde uygulanan toplum temelli tarama programlarına benzer bilimsel yaklaşımların mide ve özofagus kanserleri için de geliştirilmesi önerildi.
