Bu nehir, Sivas'ın Suşehri ilçesinin Kösedağ eteklerinden doğar ve Samsun'un Çarşamba ilçesinde Karadeniz'e dökülür. Tarihi boyunca farklı isimlerle anılan bu nehir, Hititler döneminde "Kumeşmaha" olarak bilinirdi.
Yeşilırmak Nehri'nin ana koluna "Tokat Nehri" denir ve bu kol, 468 kilometrelik bir yolculuk sonunda Yeşilırmak'a katılır. Nehir, çeşitli akarsuların birleştiği bir su yolu olarak Türkiye'nin %5'lik yüzölçümünü etkileyen 36.144 km²'lik bir su toplama havzasına sahiptir.
Bu nehir, Tokat Nehri ve Çekerek Çayı'nın birleştiği noktada Yeşilırmak olarak adlandırılır. Tokat Nehri, Tokat'ın Kösedağ bölgesinden doğar ve Kelkit Çayı ile en büyük kolunu oluşturur. Kelkit Çayı, 320 kilometrelik uzunluğu ve 10.000 km²'lik yağış havzasıyla Yeşilırmak'a önemli bir katkı sağlar. Diğer bir kol olan Çekerek Çayı ise 12.000 km²'lik havzaya sahip ve 256 kilometre uzunluğundadır.
Yeşilırmak Nehri'nin seyahati boyunca Canik Dağları'nı geçtiği dar ve geniş boğaz vadileri bulunur. Nehir, bu vadiler boyunca sıradışı bir manzara sunar ve çevresine doğal güzellikler saçar.
Havzası, Turhal'dan Tokat'a kadar uzanan Kazova, Geldingen Ovası, Taşova ve Çarşamba Ovaları gibi önemli alanları içerir. Ayrıca, Ladik Gölü, Boraboy Gölü ve Kaz Gölü gibi gölleri de içeren zengin bir doğal çevreye ev sahipliği yapar.
Yeşilırmak Havzası, Türkiye'nin farklı bölgelerini içeren illerle sınırlanmıştır. Bu iller arasında Samsun, Tokat, Amasya, Çorum, Yozgat, Sivas, Gümüşhane, Giresun, Ordu, Erzincan ve Bayburt bulunur. Bu nedenle Yeşilırmak Nehri, Türkiye'nin coğrafi çeşitliliğini ve doğal zenginliklerini yansıtan önemli bir su yolculuğunu temsil eder.
Yeşilırmak Nehri, tarih boyunca farklı isimlerle anılsa da bu nehir, Türkiye'nin doğal güzelliklerini ve su kaynaklarını koruma gerekliliğini hatırlatır. Antik çağ filozofu Strabon'un eserlerindeki adı "İris" olarak geçer ve bu nehri çevreleyen zengin tarih ve kültürel mirası da yansıtır.
