Geçmişte Ramazan ayında yemek hazırlığının zaman alması nedeniyle önceden hazırlanan pilavın farklı öğünlerde tüketildiği, iftardan kalan pilavın da sahurda yeniden ısıtıldığı aktarılıyor.

'Temcit' kelimesi ise üç aylar olarak bilinen Recep, Şaban ve Ramazan aylarında sabah ezanlarından sonra minarelerden okunan Arapça duayı ifade ediyor. Pilava bu ismin verilmesinin, söz konusu yemeğin Ramazan aylarında sahur sofralarında sıkça yer almasından kaynaklandığı belirtiliyor.

Türk Dil Kurumu'nun tanımına göre de temcit pilavı, iftar yemeğinden artan ve sahurda yeniden ısıtılan pilav olarak ifade ediliyor.

Deyimin ortaya çıkış hikayesi

'Temcit pilavı gibi ısıtıp ısıtıp öne sürmek' deyiminin ortaya çıkışının da sahur geleneğiyle bağlantılı olduğu anlatılıyor.

Rivayete göre geçmişte sahur vaktinde camilerden temcit duası okunur, bu sesi duyan insanlar uykularından kalkarak sahur hazırlığına başlardı. Sofralarda ise çoğunlukla iftardan kalan yemekler ve pilav yeniden ısıtılarak tüketilirdi.

Aynı pilavın tekrar tekrar ısıtılarak sofraya getirilmesi, zamanla bir konunun veya sözün sürekli gündeme getirilmesini anlatan deyime dönüşmüştür.

Günlük hayatta nasıl kullanılıyor?

Bir konunun sürekli tekrarlanması, daha önce konuşulmuş bir meselenin yeniden gündeme getirilmesi veya aynı şeyin tekrar tekrar insanların karşısına çıkarılması durumunda 'temcit pilavı gibi ısıtıp ısıtıp öne sürmek' deyimi kullanılıyor.

Bu nedenle bir kişinin aynı konunun tekrar tekrar gündeme getirilmesinden duyduğu rahatsızlığı ifade etmek için 'Temcit pilavı gibi ısıtıp ısıtıp önüme koyma!' şeklinde konuşması mümkün.

Deyim, geçmişteki Ramazan ve sahur geleneğinden günümüzün günlük konuşma diline kadar ulaşan kültürel ifadeler arasında yer alıyor.

610 yılında, Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (s.a.v)’e, Cebrail (a.s) aracılığıyla ilk vahiy indi. Kur’an-ı Kerim’in nazil olmaya başlaması, İslam tarihinde bir dönüm noktası oldu.

1876’da Osmanlı tahtında önemli bir değişim yaşandı. Akli dengesini yitirdiği gerekçesiyle tahttan indirilen Sultan V. Murad’ın yerine, II. Abdülhamid geçti. Tahta çıkarken meşrutiyet sözü veren Abdülhamid, uzun saltanatı boyunca hem iç hem dış tehditlere karşı mücadele etti. Ancak ilerleyen yıllarda İttihatçıların baskısıyla tahtından indirildi; bu durum, Osmanlı’nın zayıflamasını hızlandırdı.

1914’te İngiliz donanmasından kaçan Alman zırhlıları Goeben ve Breslau, Çanakkale Boğazı’ndan geçerek Osmanlı’ya sığındı. “Yavuz” ve “Midilli” adlarını alan gemiler, Osmanlı’nın I. Dünya Savaşı’na girişinin simgesi oldu.

1920’de Sevr Antlaşması imzalandı. Uygulanmayan bu antlaşma, Osmanlı topraklarını büyük ölçüde paylaşmayı öngörüyordu.

1945’te Japonya’nın teslim olmasıyla 6 yıl süren II. Dünya Savaşı sona erdi.

1990’da Sri Lanka’da 127 Müslüman, yarı askeri birlikler tarafından katledildi.

1994’te Türkiye’nin ilk uydusu TÜRKSAT 1B, Fransız üssünden fırlatıldı ve Türkiye, uzaya uydu gönderen 18 ülke arasına girdi.

2000 yılında dünya nüfusu 6 milyara ulaştı.

2002’de Devlet Bakanı Kemal Derviş istifa etti; yerine Masum Türker atandı.

2014’te Çin yönetiminin Doğu Türkistan’da yaptığı saldırılarda 2 binden fazla Uygur hayatını kaybetti. Aynı gün, Türkiye’de ilk kez halk oylamasıyla cumhurbaşkanlığı seçimi yapıldı; Recep Tayyip Erdoğan, yüzde 52 oyla 12. Cumhurbaşkanı oldu.

1945: Amerika Birleşik Devletleri, Japonya'nın Nagazaki şehrine atom bombası attı. Yaklaşık 70.000 kişi anında hayatını kaybetti. 6 Ağustos'ta Hiroşima'ya atılan bombanın ardından Japonya'nın kayıtsız şartsız teslim olmayı kabul etmemesi üzerine atılan bu ikinci bomba, Japon direncini tamamen kırdı. Nagazaki, Hiroşima gibi yerle bir olurken, nükleer etkiler yıllarca sürecek bir yıkıma neden oldu.

1954: Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya arasında "Balkan Paktı" adı verilen ittifak kuruldu. İki kutuplu dünya düzeninde NATO ve Varşova Paktı dışındaki tüm ittifaklar ya işlevsiz kaldı ya da bu büyük paktların gölgesinde sınırlı etki alanı bulabildi.

1976: Çin Halk Cumhuriyeti lideri Mao Zedong yaşamını yitirdi. Çin’i komünist bir diktatörlüğe dönüştürmek için ömrünü adayan Mao, Maocu görüş adı verilen özgün bir komünizm anlayışını da ortaya koydu.

1978: Türkiye’de pek çok ilacın piyasada bulunamadığı bir dönemde, ilaçlar karaborsaya düştü. 18 liralık Eptoin ilacının 150 liraya satıldığı bu dönemde, karaborsaya düşmeyen tek şey sefaletken, yöneticiler durumu düzeltmek adına demagojiden öteye geçemediler.

1996: Askerler, dönemin Başbakanı Necmettin Erbakan'a bir rapor sunarak, İran ile yapılması planlanan 20 milyar dolarlık doğalgaz anlaşmasının imzalanmamasını talep etti. Daha önce ABD de bu yönde bir talepte bulunmuş, ancak Erbakan, "Türkiye, kiminle ekonomik ve siyasi anlaşmalar yapacağını kimseye danışmaz" şeklinde cevap vermişti. Bu olay, ABD ve Türk Silahlı Kuvvetleri arasındaki ittifakın nedenini sorgulamalara yol açtı.

2014: Mısır'da cunta yönetimindeki Yüksek İdari Mahkeme, halkın büyük desteğiyle iktidara gelen ancak darbeyle devrilen Hürriyet ve Adalet Partisi'nin kapatılmasına karar verdi.

2019: Kanser tedavisi gören HÜDA PAR Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Yavuz, tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti. Ömrünü İslami hizmetlere adayan Yavuz, davaya olan bağlılığı ve fedakarlıklarıyla tanınan bir siyaset adamıydı.

Dünya Tarihinden Öne Çıkanlar

• 870 – Meerssen Antlaşması: Orta Frank Krallığı ikiye ayrıldı.

• 1220 – Lihula Savaşı: İsveç, Estonlara yenildi.

• 1264 – Mudéjar İsyanı: Müslümanlar Alcázar of Jerez’i ele geçirdi.

• 1503 – İskoçya-İngiltere İttifakı: Kral IV. James ve Margaret Tudor evlendi.

• 1588 – İspanyol Armadası'nın Yenilgisi: İngiltere’nin deniz gücü perçinlendi.

• 1876 – Edison’un Buluşu: Teksir makinesinin patenti alındı.

• 1908 – Wilbur Wright’ın Fransa’daki İlk Uçuşu gerçekleşti.

• 1925 – Ku Klux Klan’ın İlk Kongresi yapıldı.

• 1929 – Graf Zeppelin dünya turuna başladı.

• 1931 – Hoover Barajı Grevi başladı.

• 1939 – Parita Gemisi: Yahudi mülteciler Türkiye karasularına alınmadı.

• 1945 – SSCB Japonya’ya savaş ilan etti.

• 1949 – Türkiye Avrupa Konseyi’ne üye oldu.

• 1949 – Bhutan bağımsızlığını ilan etti.

• 1963 – Nükleer Denemeleri Yasaklama Anlaşması imzalandı.

• 1974 – ABD Başkanı Nixon istifa etti.

• 1975 – Banqiao Barajı felaketi: 86.000 kişi öldü.

• 1991 – Varşova Radyo Kulesi yıkıldı.

• 2000 – H.L. Hunley denizaltısı gün yüzüne çıkarıldı.

• 2008 – Pekin Olimpiyatları başladı.

• 2023 – Hawaii yangınları: 106 kişi hayatını kaybetti.

Türkiye Tarihinden Anlamlı Notlar

• 1526 – Osmanlılar Uyluk Kuşatması’nı kazandı.

• 1648 – IV. Mehmet (Avcı) tahta çıktı.

• 1915 – Mustafa Kemal, Anafartalar Grup Komutanlığı’na atandı.

• 1928 – Taksim Cumhuriyet Anıtı törenle açıldı.

• 1951 – Halkevleri kapatıldı.

• 1964 – Yüzbaşı Cengiz Topel, Kıbrıs Harekâtı'nda hayatını kaybetti.

• 1979 – ODTÜ’de İstiklal Marşı krizi yaşandı.

• 1981 – Dalaman Havalimanı hizmete açıldı.

• 1992 – Çorlu'da metan gazı patlaması: 29 ölü, 86 yaralı.

Fransızca "site" kelimesinden türeyen sit kavramı; doğal varlıklar ile insan eliyle oluşturulan tarihî ve kültürel yapıların bir arada bulunduğu, korunması gereken çevreleri kapsıyor. Geçmişten günümüze ulaşan kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması açısından sit alanları büyük önem taşıyor.

Sit alanı türleri

Sit alanları sahip oldukları özelliklere göre dört ana gruba ayrılıyor.

Doğal sit alanları

Jeolojik dönemlerden günümüze ulaşan, yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan doğal oluşumların yer aldığı alanlardır.

• Birinci derece doğal sit alanları, evrensel değere sahip, çok özel ve nadir doğal alanlardır.

• İkinci derece doğal sit alanları, koruma esas olmakla birlikte belirli şartlar altında sınırlı kullanıma izin verilen bölgelerdir.

• Üçüncü derece doğal sit alanları ise doğal yapının korunması şartıyla, kurul kararlarına bağlı olarak sınırlı imar uygulamalarının mümkün olabildiği alanlardır.

Arkeolojik sit alanları

Eski uygarlıklara ait yerleşimler, kalıntılar ve kültürel miras unsurlarının bulunduğu alanlardır.

• Birinci derece arkeolojik sit alanlarında yalnızca bilimsel araştırma ve kazı çalışmalarına izin verilir.

• İkinci derece arkeolojik sit alanlarında koruma ön plandadır ve yapılaşmaya izin verilmez.

• Üçüncü derece arkeolojik sit alanlarında ise Koruma Kurulu'nun uygun görmesi halinde belirli düzenlemeler yapılabilir.

Kentsel sit alanları

Tarihî, mimari ve estetik değeri bulunan yapıların, sokakların, bahçelerin, surların ve yerleşim dokusunun bütün olarak korunmasını amaçlayan alanlardır.

Tarihi sit alanları

Milli, askerî veya manevi değeri bulunan, tarihî kimliğiyle öne çıkan ve doğal yapısı korunarak gelecek kuşaklara aktarılması hedeflenen alanlardır.

Sit alanı dereceleri ne anlama geliyor?

Sit alanlarında uygulanacak kurallar, alanın koruma derecesine göre değişiyor.

Birinci derece sit alanlarında bilimsel çalışmalar dışında herhangi bir yapılaşmaya veya değişikliğe izin verilmiyor. Bu alanlarda izinsiz en küçük müdahale dahi yapılamıyor. Taşınmaz sahipleri, belirli şartlar altında Hazine taşınmazlarıyla takas (trampa) başvurusunda bulunabiliyor.

İkinci derece sit alanlarında kullanım, ilgili Koruma Kurulu'nun belirlediği şartlara göre mümkün olabiliyor. Arkeolojik sit alanlarında yapılaşma yasakken, doğal sit alanlarında belirli koşullarla bazı turizm faaliyetlerine izin verilebiliyor.

Üçüncü derece sit alanlarında ise Koruma Kurulu'nun onayı doğrultusunda, alanın doğal ve kültürel özelliklerine zarar vermeyecek şekilde sınırlı yapılaşma ve düzenleme yapılabiliyor.

Sit alanlarında yapılacak tüm uygulamalarda temel amaç; doğal, tarihî ve kültürel mirası koruyarak gelecek nesillere eksiksiz şekilde aktarılmasını sağlamak.

Önemli Olaylar

• 1945 – II. Dünya Savaşı sırasında ABD, Hiroşima’ya "Little Boy" kod adlı atom bombasını düşürdü. İlk anda 70.000 kişi ölürken, sonraki yıllarda radyasyon nedeniyle toplam vefat sayısı 140.000’in üzerine çıktı. Olay, her yıl Hiroşima Günü olarak anılıyor.

• 1806 – Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu sona erdi; imparator Francis II tahttan çekildi.

• 1825 – Güney Amerika’da Bolivya, İspanya’dan bağımsızlığını ilan ederek yeni bir devlet statüsüne kavuştu.

• 1890 – New York’taki Auburn Hapishanesi'nde William Kemmler, elektrikli sandalyeyle idam edilen ilk kişi oldu.

• 1926 – Gertrude Ederle, Manş Denizi’ni yüzerek geçen ilk kadın olarak tarihe geçti.

• 1962 – Jamaika, Birleşik Krallık’tan bağımsızlığını kazanarak uluslararası arenada yerini aldı.

• 1965 – ABD Başkanı Lyndon B. Johnson, Oy Hakkı Yasası’nı (Voting Rights Act) imzaladı; bu yasayla seçimde ırksal ayrımcılık resmen yasaklandı.

• 1991 – Dünya Çapında Ağ (World Wide Web), halka açık hale geldi ve internet erişimi dünya genelinde yaygınlaşmaya başladı.

1964: ABD Başkanı Lyndon Johnson, bir Amerikan destroyerine saldırı iddiaları üzerine Kuzey Vietnam'ı bombalama kararı aldı. Bu olay, zamanla Tonkin Körfezi Olayı olarak anıldı ve ABD'nin Vietnam'a müdahale için uydurduğu bir bahane olduğu ortaya çıktı.

1965: Hindistan-Pakistan Savaşı, Keşmir Bölgesi'nde Müslümanlara yönelik baskılar ve şiddet nedeniyle başladı. Çin, Hindistan'ı komşularına tehdit oluşturmakla suçlarken, Rusya'nın tarafsız kalması ateşkesin sağlanmasını kolaylaştırdı. BM Güvenlik Konseyi’nin 23 Eylül'deki ateşkes kararıyla savaş sona erdi.

2003: Filipinler’in Mindanao Adası'nda, bağımsız bir İslam devleti kurma mücadelesi veren Moro İslami Kurtuluş Cephesi lideri Selâmet Haşim, hayatını kaybetti. Moro Müslümanları, 2014'teki 'Bangsamoro Kapsamlı Anlaşması' ile bir ilerleme kaydetti ancak 2017'deki olaylar özerk bir yönetimin kurulmasını engelledi.

2012: Mısır'ın Gazze sınırında bulunan bir karakola düzenlenen saldırıda 16 sınır muhafızı öldürüldü. Saldırı sonrası Refah Sınır Kapısı kapatıldı ve Mısır Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi, saldırının cevapsız kalmayacağını duyurdu. Müslüman Kardeşler, saldırıyı MOSSAD'a atfetti.

2014: Hamas ve terör rejimi, Mısır'ın önerdiği 72 saatlik ateşkes teklifini kabul etti. İsrail, ateşkes çerçevesinde tüm kara birliklerini Gazze'den çektiğini açıkladı ve Haaretz gazetesi, terör rejimi ordusunun mağlup olduğunu belirtti.

2016: 15 Temmuz Darbe Girişimi soruşturması kapsamında İstanbul'un eski valisi Hüseyin Avni Mutlu tutuklandı. Mutlu, 2010-2014 yılları arasında İstanbul Valiliği yapmış, 2014'te ise merkez valiliğine atanmıştı.

2019: Hindistan hükümeti, Pakistan ile 70 yıldır ihtilaflı olan ve son dönemde gerilimin arttığı Cammu Keşmir eyaletinin özel statüsünü kaldırdı.

1958 – Türkiye’de Yüksek Devalüasyon: Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) baskısıyla Türkiye’de ciddi bir devalüasyon gerçekleşti. Bu kapsamda Amerikan doları 2 lira 80 kuruştan 9 liraya yükseldi.

1993 – Bitlis’te Katliam: PKK’lı teröristler Bitlis'in Mutki ilçesi ile Yenidoğan beldesi arasında sekiz minibüsü durdurarak içindeki 15 sivili katletti.

2010 – Şili'de Madenciler Yeraltında Mahsur Kaldı: Şili’de bir bakır madeninde yaşanan göçük sonucu 33 işçi yerin yaklaşık 700 metre altında mahsur kaldı. Yaklaşık iki ay süren kurtarma çalışmalarının ardından, 13 Ekim’de madenciler sağ olarak çıkarıldı.

2014 – Lice’de LPG Faciası: Diyarbakır’ın Lice ilçesinde, 22 Temmuz’da devrilen LPG yüklü tankerin yol açtığı patlamada toplam 30 kişi yaşamını yitirdi. Patlama büyük bir faciaya yol açtı.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 3 Ağustos 1949’da Çin’deki komünist yönetimin Birleşmiş Milletler’e katılma talebini reddetti. Ancak ilerleyen süreçte Sovyetler Birliği’nin etkisiyle Çin, BM’ye daimi üye olarak kabul edildi ve veto hakkına sahip 5 ülkeden biri oldu.

2002 – AB Uyum Yasaları: İdam Cezası Kaldırıldı, Anadilde Eğitim Serbest Bırakıldı

Avrupa Birliği'ne uyum sürecinde Türkiye'de tarihi adımlar atıldı. TBMM’de kabul edilen yasa paketleriyle:

• Savaş ve yakın savaş tehdidi halleri dışında idam cezası kaldırıldı.

• Kürtçe başta olmak üzere farklı ana dil ve lehçelerde yayına izin verildi.

• Ana dili öğrenme özgürlüğü tanındı.

• Azınlık vakıflarına taşınmaz edinme ve kullanma hakkı getirildi.

Uygulamada çeşitli sorunlar yaşansa da bu adımlar, Türkiye'nin AB ile ilişkilerinde dönüm noktası oldu.

2005 – Zeyneb Gazali Vefat Etti

Mısır İslami Hareketi’nin öncü kadınlarından Zeyneb Gazali, 3 Ağustos 2005’te vefat etti. Hayatı boyunca İslam davası uğruna mücadele eden Gazali, uzun yıllar zindan ve işkencelere direndi. Tebliğ faaliyetleri kapsamında birçok ülkeyi dolaşan Gazali, Türkiye’de de konferanslar verdi. Ardında binlerce takipçi, sayısız yazı ve kitap bıraktı.

2014 – İsrail, BM Okuluna Saldırdı

İsrail, 3 Ağustos 2014'te Gazze’deki BM’ye ait bir okulu hedef aldı. Saldırıda en az 10 Filistinli şehit oldu, 50 kişi yaralandı. Olay, uluslararası kamuoyunda büyük tepki topladı.

2018 – Yemen’de Hastaneye Saldırı: 52 Ölü

Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon güçleri, Yemen’de bir hastaneyi hedef aldı. 52 sivil hayatını kaybederken, 100’den fazla kişi de yaralandı. Saldırı, savaşın siviller üzerindeki yıkıcı etkilerini bir kez daha gözler önüne serdi.

1849: Mısır ve Sudan'ın valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa öldü. Kavalalı Mehmet Ali Paşa, Mısır ve Sudan'a sancakbeyi olarak atanmış, daha sonra Osmanlı'dan bağımsızlığını ilan ederek buralarda sultanlığını ilan etmiştir. Osmanlı ile girdiği savaşlarda İngiltere'nin desteğini yanında bulmuştur.

1914: Osmanlı İmparatorluğu ile Almanya arasında gizli bir işbirliği anlaşması imzalandı; Osmanlı'da seferberlik ilan edildi. Bu anlaşmayla Osmanlı İmparatorluğu, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin kararıyla Birinci Dünya Savaşı'na Almanya'nın yanında katılmış ve savaş sonunda dağılmıştır.

1987: Türkiye'de ilk kez kan kanserli bir hastaya kemik iliği nakli yapıldı.

1990: Saddam Hüseyin liderliğindeki Irak, Kuveyt'i işgal etti. Kuveyt Emiri Cabir el-Ahmed el-Sabah, Suudi Arabistan'a kaçtı.

2012: Çin, Müslümanların çoğunlukta olduğu Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde oruç tutmayı yasakladı. Yasaklama kararı, bölge yönetiminin internet sitesinde yayımlandı ve "Komünist Parti kadrolarının, emekliler dahil devlet memurlarının ve öğrencilerin, Ramazan ayına özgü dini faaliyetlerde bulunması yasaklanmıştır" denildi. Yasak, Uygur Bölgesi'nin bağımsızlığı için mücadele eden gruplarca protesto edildi.

2015: Mısır'da Muhammed Mursi'nin devrilmesinin ardından tutuklanan Müslüman Kardeşler Teşkilatı mensubu Ahmed Gazlan ve Cemaatu'l İslamiyye üyesi Şeyh İzzet Es-Selamuni, Mısır zindanlarında hayatını kaybetti.

Kelime kökeni Farsçaya dayanan "mahya", Türk Dil Kurumu'na göre iki farklı anlama geliyor. Bunlardan ilki Ramazan gecelerinde camilerde oluşturulan ışıklı yazılar ve şekiller, diğeri ise çatılarda iki eğik yüzeyin birleştiği bölümdür.

İlk mahya İstanbul'da kuruldu

Mahyacılık sanatının İstanbul'da ortaya çıktığı biliniyor. Bunun en önemli nedeni ise Osmanlı döneminde yalnızca padişahların yaptırabildiği iki, dört veya altı minareli selatin camilerinin İstanbul'da bulunmasıydı.

Tarihi kaynaklarda ilk mahyanın, Sultan I. Ahmet döneminde (1603-1617) Fatih Camii müezzinlerinden Hattat Hafız Ahmet Kefevi tarafından kurulduğu belirtiliyor. Bazı belgelerde ise ilk mahyanın 1617 yılında Sultanahmet Camii'nde kurulduğu ifade ediliyor.

Mahyaların büyük ilgi görmesi üzerine, Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'nın girişimiyle 1723 yılında çıkarılan padişah fermanıyla tüm selatin camilerinde Ramazan ayında mahya kurulması gelenek haline getirildi.

Mahyalar nasıl hazırlanıyordu?

Elektriğin kullanılmadığı dönemlerde mahyalar, zeytinyağı veya mum bulunan küçük fenerlerin ipler üzerine belirli aralıklarla dizilmesiyle oluşturuluyordu. Bu oldukça zahmetli çalışma yalnızca mahya ustaları tarafından yapılabiliyordu.

Mahya geleneğinde Ramazan ayının ilk yarısında genellikle dini mesajlar yer alırken, ikinci yarısında çeşitli motif ve resimler hazırlanıyordu.

Elektriğin yaygınlaşmasıyla birlikte kandil ve yağ fenerlerinin yerini ampuller aldı. Böylece mahya hazırlamak daha kolay hale gelirken, farklı renklerde ışıklarla daha estetik tasarımlar oluşturulmaya başlandı.

Osmanlı'da mahyacılık ayrı bir sanat dalıydı

Mahyacılık, Osmanlı döneminde kendine özgü kuralları ve ustaları bulunan önemli bir sanat dalı olarak gelişti. Süleymaniye, Sultanahmet, Fatih, Şehzadebaşı, Yeni Cami ve Ayasofya gibi büyük camilerde kurulan mahyalar dönemin en başarılı örnekleri arasında gösteriliyordu.

Ramazan hilalinin görülmesiyle birlikte mahyaların hazırlanmasına başlanırdı. Osmanlı'da hilali gözlemlemekle görevli memurlar, Ramazan'ın başladığını bildirdikten sonra Süleymaniye Camii başta olmak üzere selatin camilerinde mahyalar aynı gece minareler arasına asılırdı. Böylece İstanbul'un geceleri ışıklı yazılarla süslenirdi.

Mahyalarda en çok kullanılan yazılar

Ramazan boyunca camileri süsleyen mahyalarda en sık kullanılan ifadeler şunlardır:

• Hoş Geldin Ramazan

• Hoş Geldin Ey Şehr-i Ramazan

• On Bir Ayın Sultanı Hoş Geldin

• Ramazan-ı Şerifiniz Mübarek Olsun

• Merhaba Ya Şehr-i Ramazan

• Kadir Geceniz Mübarek Olsun

• Elveda Ya Şehr-i Ramazan

Günümüzde de başta İstanbul olmak üzere Türkiye'nin birçok ilindeki iki veya daha fazla minareye sahip camilerde mahya geleneği Ramazan ayı boyunca yaşatılmaya devam ediyor.

• 1326 – Osman Gazi hayatını kaybetti:
  Osmanlı Devleti’nin kurucusu Osman Gazi, 1299 yılında bağımsızlığını ilan ederek altı yüzyıl sürecek bir imparatorluğun temellerini attı. 1326 yılında vefat eden Osman Gazi, tarihe damga vuran liderler arasında yer aldı.

• 1894 – Japonya Çin’e savaş ilan etti:
  Kore üzerindeki hakimiyet mücadelesi, Japon İmparatorluğu ile Çin’in Çing Hanedanı’nı karşı karşıya getirdi. Bu savaş, Birinci Çin-Japon Savaşı’nın başlangıcı oldu.

• 1944 – Bediüzzaman Said Nursi Emirdağ’a sürgün edildi:
  Risale-i Nur Külliyatı’nın yazarı Said Nursi, zorlu hayatında birçok kez sürgün edildi. 1944’te Denizli’den Emirdağ’a sürülen Nursi, İslam dünyasında derin etkilere sahip bir fikir adamı olarak anılıyor.

• 1950 – Türkiye NATO üyeliği için başvurdu:
  Soğuk Savaş döneminde batıyla yakınlaşan Türkiye, NATO’ya üyelik başvurusu yaptı. Üyeliğin ardından, Türkiye Kore Savaşı’na asker göndererek sadakatini gösterdi.

• 1974 – ABD, Türkiye’ye yardımı kesti:
  Kıbrıs Barış Harekâtı sonrası ABD Temsilciler Meclisi, Türkiye’ye yapılan yardımların durdurulmasına karar verdi. Bu gelişme, iki ülke arasında siyasi gerilime neden oldu.

• 1990 – Irak, Kuveyt’i işgal etti:
  Irak’ın 1 Ağustos 1990 tarihinde Kuveyt’e düzenlediği saldırı, Körfez Krizi’ni başlattı ve bölgesel dengeleri altüst etti.

• 2008 – Konya’da Kur’an Kursu’nda facia:
  Konya’nın Taşkent ilçesinde özel bir vakfa ait Kur’an Kursu’nda meydana gelen gaz sıkışması kaynaklı patlamada 18 kız öğrenci hayatını kaybetti, 23 kişi yaralandı.

• 2014 – Gazze’de Huzaa katliamı:
  İsrail’in Gazze saldırılarında, Han Yunus’un Huzaa Mahallesi’nde sivillerin evlerinde infaz edildiği iddia edildi. Olay uluslararası kamuoyunda tepkiyle karşılandı.

• 2014 – İstanbul Sözleşmesi yürürlüğe girdi:
  Kadına yönelik şiddetle mücadele için hazırlanan İstanbul Sözleşmesi, 1 Ağustos 2014’te Türkiye’de yürürlüğe girdi. Ancak sözleşme, toplumsal değerlerle çeliştiği yönündeki eleştiriler nedeniyle tartışmalara neden oldu.

• 2019 – Hollanda’da peçe ve burka yasağı başladı:
  Kamuya açık alanlarda peçe ve burka kullanımını yasaklayan yasa 1 Ağustos’ta yürürlüğe girdi. Uygulama, Avrupa’da ifade özgürlüğü tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.

• 855 – Hanbeli mezhebinin kurucularından Ahmed bin Hanbel, Abbasi zindanlarında gördüğü işkenceler sonucu Bağdat’ta hayatını kaybetti. Hadis alanında derin bir birikime sahip olan Ahmed bin Hanbel’in "El-Müsned" adlı eserinde yaklaşık 30 bin hadis yer alıyor.

• 1492 – İspanya'da El-Hamra Kararnamesi yürürlüğe girdi. Kararnameyle Yahudi inancına sahip tüm bireylerin ülkeyi terk etmesi istendi. Avrupa’da dışlanan Yahudilere, Osmanlı toprakları kapılarını açtı.

• 1922 – Türkiye Büyük Millet Meclisi, İstiklal Mahkemeleri Kanunu’nu kabul etti. Cumhuriyet devrimlerini zorla kabul ettirmek amacıyla kurulan bu mahkemeler, tartışmalı infaz kararlarıyla hafızalarda yer etti.

• 1987 – Mekke’de Hac ibadetini yapan İranlı hacıların düzenlediği ABD karşıtı protestoya Suudi güvenlik güçlerinin ateşle karşılık vermesi sonucu en az 500 kişi hayatını kaybetti. Olay tarihe “Kanlı Cuma” olarak geçti.

• 2014 – İsrail’in Gazze’ye Ramazan Bayramı sırasında düzenlediği saldırılarda 318 Filistinli yaşamını yitirdi. Aynı günlerde Çin'in Doğu Türkistan bölgesinde en az 100 Uygur, Çin güvenlik güçlerince öldürüldü.

• 2015 – Taliban Sözcüsü Zabiullah Mücahid, örgüt lideri Molla Ömer’in uzun süredir mücadele ettiği hastalık sonucu öldüğünü açıkladı. Molla Ömer, ABD işgaline karşı yürüttüğü direnişle tanınıyordu.

• 2016 – 15 Temmuz darbe girişiminin ardından çıkarılan KHK ile Türk Silahlı Kuvvetleri’nden 1389 asker ihraç edildi. Askeri okullar kapatıldı, kuvvet komutanlıkları Milli Savunma Bakanlığı’na bağlandı.

• 2024 – Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Haniye, Tahran’daki ikametinde düzenlenen saldırıda hedef alındı. Yerel saatle 02.00’de gerçekleşen saldırıda Haniye ve bir koruması hayatını kaybetti.

1971 – Japonya’da Boeing 727 tipi bir yolcu uçağı ile Japon Hava Kuvvetleri’ne ait bir savaş uçağı, Morioka semalarında çarpıştı. Yaşanan faciada 162 kişi hayatını kaybetti.

1973 – Üniversiteye giriş sınavı, soruların sızdırılarak satıldığı tespit edilince iptal edildi. Olay, eğitim sisteminde ciddi güvenlik zaafiyetlerini gündeme getirdi.

1995 – Çeçenistan ile Rusya arasında süren çatışmalara son vermek amacıyla Grozni'de bir dizi barış anlaşması imzalandı. Ancak Rusya’nın bu anlaşmalara uymayarak ilerleyen süreçte Çeçenistan’a yeniden askeri müdahalede bulunduğu kaydedildi.

2002 – Kongo Demokratik Cumhuriyeti ile Ruanda arasında, Orta Afrika’daki iç karışıklığı sonlandırmak amacıyla barış anlaşması yapıldı. Buna rağmen, bölgede yaşayan Müslüman halkın baskı, yerinden edilme ve şiddet eylemlerine maruz kalmaya devam ettiği bildirildi.

2006 – İsrail hava kuvvetleri tarafından Lübnan’ın güneyindeki Kana köyü bombalandı. Saldırıda çoğu çocuk olmak üzere 60 sivil yaşamını yitirdi. "Kana Katliamı" olarak kayıtlara geçen olay dünya kamuoyunda büyük tepki topladı. Bir sivil savunma görevlisinin, hayatını kaybeden ve mavi emzik taşıyan bir bebeği kucağında tuttuğu fotoğraf, saldırının sembolü haline geldi.

2008 – Anayasa Mahkemesi, AK Parti’nin kapatılması istemiyle açılan davayı sonuçlandırdı. Mahkeme üyelerinden 6’sı partinin kapatılması yönünde, 5’i ise kapatılmaması yönünde oy kullandı. Anayasa uyarınca partilerin kapatılması için gerekli olan nitelikli çoğunluk sağlanamadı. Yüksek Mahkeme, partinin 2008 yılında aldığı hazine yardımının yarısının kesilmesine hükmetti.

2009 – Türkiye’de üçüncü nesil (3G) mobil iletişim teknolojisi resmen kullanılmaya başlandı. Cep telefonları üzerinden görüntülü görüşme ve daha hızlı internet erişimi gibi birçok yeniliği beraberinde getiren sistemle Türkiye, 3G teknolojisini uygulayan 121’inci ülke oldu.

• 1830 – Fransa'da Temmuz Devrimi gerçekleşti. Kral X. Charles tahttan indirildi, yerine Louis Philippe geçti.
• 1832 – Kavalalı İbrahim Paşa komutasındaki Mısır Ordusu, Belen Geçidi Muharebesi'nde Osmanlı Ordusu'nu mağlup etti.
• 1900 – İtalya Kralı I. Umberto, anarşist Gaetano Bresci tarafından öldürüldü.
• 1921 – Adolf Hitler, Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi'nin genel başkanı oldu.
• 1947 – Dünyanın ilk tamamen elektronik bilgisayarı ENIAC, hafızası güçlendirildikten sonra yeniden çalıştırıldı.
• 1948 – II. Dünya Savaşı nedeniyle 12 yıl ara verilen Yaz Olimpiyat Oyunları, Londra'da başladı.
• 1953 – TCDD İşletmesi kuruldu.
• 1957 – Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) kuruldu.
• 1958 – NASA resmen kuruldu.
• 1967 – Venezuela'nın başkenti Karakas'ta meydana gelen depremde yaklaşık 500 kişi yaşamını yitirdi.
• 1981 – Birleşik Krallık Veliaht Prensi Charles, Lady Diana ile evlendi.
• 1987 – Margaret Thatcher ve François Mitterrand, Manş Tüneli anlaşmasını imzaladı.
• 1989 – İran'da devlet başkanlığı seçimlerini Haşimi Rafsancani kazandı.
• 1999 – ABD Başkanı Bill Clinton, yalan ifade vermekten para cezasına çarptırıldı.
• 2005 – Astronomlar, Güneş Sistemi'nde Eris adlı cüce gezegeni keşfettiklerini duyurdu.
• 2016 – Hakkâri-Çukurca kara yolunda düzenlenen terör saldırısında 8 asker şehit oldu, 25 asker yaralandı.
• 2024 – Türk oyuncu, sunucu ve gazeteci Kenan Işık hayatını kaybetti.
• 2025 – Eski milli futbolcu Süreyya Özkefe yaşamını yitirdi.

Öne çıkan bazı gelişmeler şöyle:

• 1299 – Ünlü gezgin Marco Polo, uzun yolculukların ardından Venedik’e döndü.

• 1402 – Yıldırım Bayezid, Ankara Savaşı’nda Timur’a yenilerek esir düştü, Osmanlı’da Fetret Devri başladı.

• 1794 – Fransız Devrimi’nin önemli figürü Maximilien Robespierre, giyotinle idam edildi.

• 1821 – Peru, Jose de San Martin önderliğinde İspanya’dan bağımsızlığını ilan etti.

• 1914 – I. Dünya Savaşı resmen başladı.

• 1945 – Bir Amerikan bombardıman uçağı, Empire State Binası’na çarparak 24 kişinin ölümüne neden oldu.

• 1976 – Çin’deki Tangşan Depremi 240 binden fazla kişinin hayatına mal oldu.

• 1992 – Efsanevi halterci Naim Süleymanoğlu, Barcelona Olimpiyatları’nda 60 kiloda altın madalya kazandı.

• 2008 – Türkiye’de AKP’ye kapatma davası görüşülmeye başlandı.

Öne Çıkan Olaylar

• 1302 – Koyunhisar Savaşı: Osman Gazi liderliğindeki Osmanlı ordusu, Bizans’a karşı zafer kazanarak Bithynia’nın kapılarını Türklere açtı.

• 1794 – Robespierre tutuklandı: Fransız Devrimi'nin radikal lideri Robespierre, iktidardan düşürülüp tutuklandı. Ertesi gün idam edildi.

• 1921 – İnsülin keşfi açıklandı: Toronto Üniversitesi’nden Frederick Banting, şeker hastalığı tedavisinde çığır açan insülin hormonunu bulduklarını duyurdu.

• 1953 – Kore Savaşı sona erdi: 3 yıl süren savaş, Panmunjom Ateşkesi ile fiilen sona erdi. Yaklaşık 4 milyon cana mal olan savaş sonrası Kore yarımadası ikiye bölündü.

• 1949 – Jet yolculuğunda devrim: Dünyanın ilk jet motorlu yolcu uçağı De Havilland Comet, ilk test uçuşunu gerçekleştirdi.

• 1890 – Van Gogh intihar girişiminde bulundu: Ünlü ressam Vincent van Gogh kendini yaralayarak ağır şekilde yaralandı. İki gün sonra hayatını kaybetti.

Bugün Doğanlar

• 1824 – Alexandre Dumas (fils): Fransız edebiyatının önde gelen isimlerinden, “Kamelyalı Kadın” romanının yazarı.

• 1969 – Triple H: Amerikalı profesyonel güreşçi ve WWE efsanesi.

• 1972 – Maya Rudolph: “SNL” ve “Bridesmaids” gibi yapımlarla tanınan Amerikalı komedyen ve oyuncu.

Bugün Hayatını Kaybedenler

• 1841 – Mihail Lermontov: Rus edebiyatının romantik şairi.

• 1844 – John Dalton: Modern atom teorisinin öncüsü İngiliz fizikçi.

• 1946 – Gertrude Stein: Amerikalı modernist yazar ve şair.

Değerlendirme

27 Temmuz, askeri zaferlerle devletlerin yükselişine, bilimsel keşiflerle milyonların hayatına umut olmaya, politik dönüşümlerle rejimlerin yön değiştirmesine tanıklık etti. Aynı zamanda sanat, edebiyat ve kültür dünyasında unutulmaz izler bırakan isimlerin yaşam çizgilerinde önemli bir durak oldu.

1829 – Erzurum, Salih Paşa'nın Çarlık Rusyası ordusunun teslim şartlarını kabul etmesinin ardından Rus kuvvetlerinin işgaline girdi.

1833 – Osmanlı Devleti ile Çarlık Rusyası arasında Hünkâr İskelesi Antlaşması imzalanarak iki devlet arasında yeni bir dönemin temelleri atıldı.

1937 – Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında bölgesel iş birliği ve saldırmazlığı esas alan Sadabat Paktı imzalandı.

1996 – Türkiye'de Refah Partisi ile Doğru Yol Partisi'nin oluşturduğu koalisyon hükûmeti güvenoyu alarak 54. Hükûmet (Refahyol) görevine başladı.

1997 – NATO, Çekya, Macaristan ve Polonya'yı 1999 yılında ittifaka katılmaları için resmen davet etti.

2018 – Kapıkule-Halkalı seferini yapan yolcu treni, Çorlu yakınlarında şiddetli yağışın neden olduğu toprak kayması sonucu raydan çıktı. Kazada 25 kişi yaşamını yitirirken, 317 kişi yaralandı.

2020 – COVID-19 pandemisinde dünya genelinde doğrulanan vaka sayısı 12 milyonun üzerine çıktı.

🔹 1626 – Osmanlı topraklarında tartışmalı bir figür olarak anılan Sabetay Sevi, İzmir Agora’da doğdu. Museviliğin Mesih’i olduğunu ilan eden Sevi, inançta büyük ayrılıklara yol açtı ve milyonlarca kişiyi etkiledi. Zorunlu olarak Müslüman olmasıyla birlikte “Sabetaycılık” olarak bilinen kapalı topluluk doğdu.

🔹 1784 – Erzincan’da meydana gelen büyük deprem, yaklaşık 5 bin kişinin ölümüne neden oldu. Şehir büyük ölçüde yıkıldı ve yeniden inşa edildi.

🔹 1821 – Mora İsyanı sırasında Yunan güçlerinin Monevasia’yı ele geçirmesinin ardından yaklaşık 3 bin Müslüman hayatını kaybetti.

🔹 1908 – Osmanlı’da II. Meşrutiyet ilan edildi. Padişahın yetkilerini Meclis-i Mebusan ile paylaşmasıyla başlayan bu dönem, İttihat ve Terakki'nin etkisiyle yeni bir siyasi anlayışın önünü açtı. Ancak çift başlılık zamanla iç ve dış sorunları da beraberinde getirdi.

🔹 1919 – Milli Mücadele’nin mihenk taşlarından biri olan Erzurum Kongresi toplandı. Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğinde “milletin istiklalini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır” ilkesi benimsendi. Kongrede tüm kesimlerin katkısı vurgulanırken, sonrasındaki süreçte bazı grupların unutulması tarihsel tartışmalara yol açtı.

🔹 1952 – Mısır’da Cemal Abdunnasır önderliğindeki Hür Subaylar Hareketi, Kral Faruk’u devirdi. Darbenin ardından monarşi sona erdi, General Muhammed Necip geçici devlet başkanı oldu.

🔹 1983 – Sri Lanka’da yaşanan etnik çatışmalarda 3 bin Tamil, Budist çoğunluk tarafından katledildi. “Kara Temmuz” olarak anılan olaylar sonrası 400 binden fazla Tamil ülkeden kaçmak zorunda kaldı.

🔹 2016 – FETÖ darbe girişiminin ardından sürdürülen soruşturmalar kapsamında Sinop Valisi Yasemin Özata Çetinkaya, eski ÇOMÜ Rektörü Prof. Dr. Sedat Laçiner ve 6 akademisyen tutuklandı.