İlçenin geçmişi Nuh Tufanı öncesine kadar uzanmaktadır, ve tarihsel olarak çeşitli medeniyetlerin etkisi altında kalmıştır.
İsim Kökeni: Cizre'nin en eski ismi "Kardu Gazarta" olarak bilinir. Modern Kürt kelimesinin en eski yazılış biçimi Kardu'dur. Daha sonra şehre Persler Gazarta ve Bazibda, Abbasiler Cezire-i İbn-i Ömer ve Cizîra Botan demişlerdir. Akkoyunlular ise Ceziretuşşeref derlemişlerdir. Cezire kelimesi Arapça'da "ada" anlamına gelir ve Dicle Nehri'nin bu bölgede oluşturduğu su adası gibi bir alanı ifade etmektedir. 16. yüzyıldan itibaren şehir Cizre adıyla anılmaya başlanmıştır.
Tarihçe:
İlk Yerleşimler: Cizre'nin tarihi Neolitik Dönem'e kadar gitmektedir. Bazı araştırmacılar şehrin kuruluşunu Nuh Tufanı öncesine dayandırır. A Kumme krallığının merkezi olarak da bilinen Cizre, tarihsel olarak Babil, Araplar, Asurlular, Medler, Selevkos, Part, Pers ve Sasanilerin hakimiyeti altına girmiştir.
Sasaniler ve Romalılar Arasındaki Mücadele: Bölge, Sasaniler ve Romalılar arasındaki mücadeleye sahne olmuş ve 297 yılında Romalıların kontrolüne geçmiştir.
Orta Çağ: Cizre, Orta Çağ boyunca çeşitli hükümdarlıkların egemenliği altında kalmıştır. Bu dönemde Hristiyanlık da yayılmıştır.
Osmanlı Dönemi: Cizre, 16. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nun hakimiyetine girmiştir. Bu dönemde bölge, ticaret yollarının kavşak noktalarından biri olarak önem kazanmıştır.
Tanzimat Dönemi ve İsyan: 19. yüzyılda Tanzimat Fermanı'nın ilanı, bölgedeki Kürt beylikleri ve Osmanlı hükümeti arasında gerilime yol açmıştır. Bedirhan Bey önderliğindeki Kürt beyleri 1843'te bir kıyam başlatmış, ancak 1847'de askeri bir harekatla sonlandırılmıştır.
Kurtuluş Savaşı Dönemi: Milli mücadele döneminde, Fransızlar Cizre'yi işgal etmek istemiş, ancak halkın direnişi ve silahlanması sonucunda işgalden vazgeçmişlerdir.
Cizre'nin tarihi, birçok medeniyetin izlerini taşımakta ve bu tarih boyunca çeşitli dönemlerde farklı yönetimlerin etkisi altına girmiştir. Bu nedenle, Cizre'nin tarihi zengin ve karmaşıktır.