Araştırmacılar, özellikle yüksek doz kullanımında ve birden fazla opioidin birlikte alınması durumunda riskin belirgin şekilde arttığına dikkat çekti.
32 binden fazla hastanın verileri incelendi
Araştırma kapsamında İngiltere'nin kuzeybatısındaki hastanelerde tedavi gören 32 bin 909 yetişkin hastanın elektronik sağlık kayıtları analiz edildi. Çalışmada, özellikle kanser dışı ağrıların tedavisinde kullanılan opioid ilaçların yaşamı tehdit eden solunum komplikasyonlarıyla ilişkisi değerlendirildi.
Bilim insanları; hastaların solunum hızı, kandaki oksijen seviyesi ve opioid aşırı dozunda kullanılan nalokson ilacına ihtiyaç duyulup duyulmadığı gibi verileri inceleyerek ilaçların risk düzeylerini karşılaştırdı.
Fentanil en yüksek riskle ilişkilendirildi
Araştırmanın sonuçlarına göre, fentanil kullanan hastalarda kodein kullananlara kıyasla solunum problemleri görülme riski yaklaşık 3 kat daha yüksek bulundu. Morfin kullanan hastalara göre ise solunum baskılanması riskinin yüzde 85 daha fazla olduğu belirlendi.
Araştırmacılar, fentanilin çok güçlü bir opioid olması ve beyne kısa sürede ulaşarak solunumu hızla baskılamasının bu yüksek riskte etkili olabileceğini ifade etti.
Birden fazla opioid kullanımı riski artırıyor
Çalışmada aynı anda birden fazla opioid ağrı kesici kullanan hastalarda ölümcül komplikasyon riskinin yaklaşık 3 kat arttığı tespit edildi. Ayrıca bu kişilerde solunum problemleri görülme riskinin, yalnızca morfin kullanan hastalara göre yaklaşık yüzde 50 daha yüksek olduğu bildirildi.
Bunun yanında oksikodon ve morfin kullanan hastalarda da kodein kullananlara göre daha yüksek risk saptandı.
KOAH hastaları daha dikkatli olmalı
Araştırma, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) bulunan kişilerin opioidlerin solunum üzerindeki etkilerine karşı daha hassas olduğunu da ortaya koydu. KOAH hastalarında fentanil kullanımının, kodeine kıyasla solunum problemleri riskini yaklaşık 4 kat artırdığı belirlendi.
Araştırmacılar, kronik akciğer hastalığı bulunan kişilere opioid reçete edilirken daha dikkatli değerlendirme yapılması gerektiğini vurguladı.
Doz yükseldikçe risk de artıyor
Çalışmanın başyazarı, Manchester Üniversitesi Kıdemli Klinik Öğretim Üyesi Dr. Meghna Jani, opioidlerin akut ve şiddetli ağrı tedavisinde önemli bir yere sahip olduğunu ancak risk düzeyinin kullanılan ilaca ve doza göre değiştiğini söyledi.
Araştırmada ayrıca, günlük morfin eşdeğeri doz arttıkça komplikasyon riskinin de yükseldiği, gabapentin veya pregabalin gibi ilaçlarla birlikte kullanımın ise ciddi solunum komplikasyonu ihtimalini daha da artırabileceği ifade edildi.
